«Όταν η εργασία μου πάνω σ’ έναν συνθέτη, με απορροφά τότε ταυτίζομαι μαζί του ψυχικά και σωματικά. Με τον Beethoven άλλαξα. Υπάρχουν συνθέτες που σε εμψυχώνουν - ο Beethoven είναι το καλύτερο παράδειγμα. Ως συνθέτης και ως άνθρωπος, αισθάνομαι βαθύτατη ευγνωμοσύνη γιατί μου δόθηκαν αμέτρητες επιλογές λόγω της εξαιρετικής του γενναιοδωρίας».
(András Schiff, The Guardian, Σεπτέμβριος 2008)

Τρία χρόνια μετά την κυκλοφορία του πρώτου cd (The Piano Sonatas,Sonatas opp. 2 and 7), μόλις ολοκληρώθηκε ο κύκλος Beethoven στην εξαιρετικά επιτυχημένη ερμηνεία του András Schiff. Στο υστερόγραφό του στο δέκατο όγδοο έργο, ο Schiff, περιγράφει τις προκλήσεις που αντιμετώπισε: «Σαν τους αναστηλωτές μνημείων, εμείς οι ερμηνευτές πρέπει να πετάξουμε την επικάλυψη του καθωσπρεπισμού, να καθαρίσουμε τις σκόνες και την βρωμιά, ώστε να αναπαράγουμε το έργο στην αρχική του φρεσκάδα».

Τώρα πια, είναι προφανές γιατί περίμενε μέχρι την πέμπτη δεκαετία του ο András Schiff, πριν ξεκινήσει το τεράστιο έργο το οποίο τον απασχολούσε από τη νεότητά του, αυτό που κάποτε ο Hans von Bülow ονόμασε «Καινή Διαθήκη της μουσικής για πιάνο». Ο σεβασμός με τον οποίο ο ονομαστός πρεσβευτής των Bach, Haydn, Mozart και Schubert έχει χειριστεί τις δυο τελευταίες σονάτες του Beethoven, συνδέεται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο με την διάσταση του ήχου: «ο ήχος του πιάνου του Beethoven είναι απίστευτα πολύπλοκος- δεν είναι τόσο ζήτημα ηχητικής έντασης όσο εσωτερικής, και αυτή η ποιότητα έχει να κάνει με την ωρίμανση. Το πιάνο στον Beethoven, είναι πιο πυκνό και γεμάτο απ’ ότι είναι στους Mozart ή Schubert. Γιατί όλοι οι πιανίστες βρίσκουν τόσο προβληματικό την αρχή του G-major Piano Concerto; Φυσικά, έχει το υπόστρωμα μιας απλούστερης G-major τριάδας, αλλά οι οκτώ φωνές του πρέπει να ισορροπήσουν με την μεγαλύτερη ακρίβεια. Κι εδώ ακριβώς έγκειται η τέχνη: γι’ αυτό έχω πει ότι δεν θα δοκιμάσω αυτό το κουστούμι μέχρι που να μου έρχεται γάντι».

Ο Schiff, ως ερμηνευτής του Beethoven δεν προσδοκά τίποτε λιγότερο από μια σύγχρονη σύνθεση όλων αυτών που εκφράζει η μουσική απ’ την οπτική γωνία του σήμερα. Το πρώτο του καθήκον ήταν να συνδυάσει ένα εξονυχιστικό ξανά- διάβασμα των μουσικών κειμένων με τις ερμηνείες που έδωσαν οι μεγαλύτεροι πιανίστες του παρελθόντος. Αν και ο Schiff είναι γνώστης των πληκτροφόρων οργάνων της εποχής του και φανατικός οπαδός των νέων ανακαλύψεων πάνω στην πρακτική της ερμηνείας, δεν επεδίωξε να παρακάμψει τον καθιερωμένο τρόπο παιξίματος. Αυτό άλλωστε ενυπάρχει και στο σχεδιασμό της παραγωγής: τα τριάντα δυο έργα, που γράφτηκαν μεταξύ του 1795 και 1822, εμφανίζονται με χρονολογική σειρά για να σχολιάσουν την διαδικασία της σύνθεσης που περιέχουν. Ούτως ή άλλως, οι σονάτες για πιάνο του Beethoven υπάρχουν δίπλα στα κουαρτέτα εγχόρδων σαν το πρωταρχικό μέσο ενός ιδιόμορφου πειραματισμού. Για το πλησίασμα των συνεχόμενων διακυμάνσεων του Beethoven, χρησιμοποιήθηκαν τρία μεγάλα πιάνα: δυο Bösendorfer και ένα Steinway. Τελικά, στις ηχογραφήσεις προηγήθηκαν τουλάχιστον δεκαπέντε δημόσιες παραστάσεις -στο Tonhalle της Ζυρίχης-, ώστε να επιτευχθεί η αδιαφιλονίκητη υπεροχή που έχει ο Schiff στην ερμηνεία, με όλους τους κινδύνους του «εδώ και τώρα».

Τα δυο τελευταία ηχογραφήματα παρουσιάζουν ακέραιες τις σονάτες από την ύστερη περίοδο του Beethoven - opp. 90, 101, 106, 109, 110 και 111 - αποκαλύπτοντας έτσι, όλη την γκάμα των προσεγγίσεων του Schiff. Και για να παραφράσουμε την ιταλική μεταφορά του Goethe, «μόνο τώρα, ξεκλείδωσαν τα πάντα». Ένα εντυπωσιακό σημείο του κύκλου είναι τα σαράντα πέντε λεπτά της Hammerklavier Sonata. Κοιτώντας τα γρήγορα σημάδια του μετρονόμου, ο Schiff δίκαια την ονομάζει «ίσως την πιο δύσκολη σε όλο το ρεπερτόριο του πιάνου – τεχνικά, δομικά, ατμοσφαιρικά, μεταφυσικά». Οι κριτικοί στην Αγγλία, την Γερμανία και την Ελβετία εξέφρασαν ομόφωνα τον θαυμασμό τους καθώς παρακολούθησαν το ρεσιτάλ αυτού του ρεπερτορίου το Μάιο του 2006, υπερθεματίζοντας τη βαθιά γνώση του Schiff σε ότι αφορά στη δομή, στο μουσικό περιεχόμενο και στο υπέροχο ηχητικό αποτέλεσμα. Το τέλος του πρώτου κύκλου, που κυκλοφόρησε στην Ευρώπη στο τέλος του 2006, επίσης απέσπασε εγκώμια από τον τύπο. «Ένας Beethoven», έγραψε η Julia Spinola στο Frankfurter Allgemeine Zeitung «που καθήλωσε το κοινό του με την Απολλώνια ισορροπία του, ανάμεσα στην λεπτεπίλεπτη χροιά και τις δυναμικές διαφοροποιήσεις, το βάθος της σκέψης και την τεχνική αρτιότητα…Οι τρεις σονάτες ακούστηκαν ως πεμπτουσία ύφους και ήθους, με άλλα λόγια σαν να είχαν φτιαχτεί από πολύτιμο μάρμαρο». Ο Peter Hagmann από την Ζυρίχη δεν ήταν λιγότερο εντυπωσιασμένος: «Ακόμα και όταν η μουσική τολμά να μιλήσει για το Άφατο, ο Schiff υπόκειται ως ερμηνευτής στους νόμους της αυτοσυγκράτησης και της φόρμας. Αυτό δεν μειώνει τίποτε: αντίθετα, επιτρέπει στην συναισθηματική και πνευματική βαθύτητα αυτών των έργων να βγουν στην επιφάνεια με ακόμα περισσότερη καθαρότητα».

Στην τελική ευθεία, ο Schiff παραβαίνει με τόλμη τις αρχές του σε σχέση με τις ζωντανές ηχογραφήσεις. Η μουσική του Beethoven, υποστηρίζει, «χρειάζεται εξάρσεις και κορυφώσεις που συμβαίνουν μόνο ζωντανά - αν σταθούμε τυχεροί. Και αν το εγχείρημα αποτύχει; Τότε, δεν έχεις παρά να αποσιωπήσεις το αποτέλεσμα. Για αυτό το λόγο αποφάσισα να ξανά-ηχογραφήσω τις τρεις τελευταίες σονάτες, στον άδειο προθάλαμο του Reitstadel στο Νιουμάρκετ της Γερμανίας, μερικούς μήνες μετά την παράσταση της Ζυρίχης. Αυτό που προσπαθούσαμε να καταφέρουμε ήταν «αξιόπιστες» ερμηνείες των έργων και για αυτό το λόγο, δεν θέλαμε χειροκροτήματα που είναι κατά κάποιο τρόπο ενοχλητικά στις ηχογραφήσεις».

Οι σονάτες του Beethoven θα είναι μέρος του ρεπερτορίου του, μέχρι το καλοκαίρι 2009.

Ένα από τα μεγάλα σχέδια του αυτή την εποχή, όπως ανακοίνωσε στην Guardian, θα είναι η μουσική για πιάνο του Claude Debussy. Εν τω μεταξύ, αναμένεται ήδη, το νέο του cd στην ECM: η ζωντανή ηχογράφηση των έξι Partitas του Johann Sebastian Bach στο Neumarkt Reitstadel η οποία και θα κυκλοφορήσει στις αρχές του 2009.

Όλα τα άλμπουμ έχουν ενιαίο σχεδιασμό στο εξώφυλλο, χρησιμοποιώντας τις υδατογραφίες του Jan Jedlička και περιλαμβάνουν πιστά αντίγραφα των χειρογράφων του Beethoven, καθώς επίσης και συνομιλίες του András Schiff με τον Martin Meyer σχετικά με τα έργα και την ερμηνεία