Τill Fellner | Ludwig van Beethoven: Piano Concertos Nos. 5 and 4

19,00 16,00

Μια φωνή που θα μπορούσε να μιλήσει. Αυτή την πνοή έδωσε ο Μπετόβεν στην ορχήστρα, δημιουργώντας μια καινοτομία που φτάνει μέχρι σήμερα. Μια φωνή που τραγουδά μόνη στιςΣυμφωνίες, μια φωνή που συνυπάρχει και αγκαλιάζεται και με άλλες φωνές στο Fidelio και τέλος, μια φωνή που ενσαρκώνει τις προσδοκίες ολόκληρης της ανθρωπότητας στην Ενάτη Συμφωνία. Θα μπορούσε να αναγνωρίσει κανείς την προσωπικότητα του ίδιου του συνθέτη σ’ αυτή τη φωνή. Στα κονσέρτα για πιάνο η φωνή του συνθέτη αποκτά μια ακόμα υπόσταση, τη φωνή του πιάνου, καθώς αυτές οι φωνές συνυπάρχουν και συνομιλούν μεταξύ τους. Τα κονσέρτα για πιάνο έχουν έναν καθαρά διαλογικό χαρακτήρα. Στα δυο τελευταία κονσέρτα (το 4ο & το 5ο) ο χαρακτήρας αυτός γίνεται εντονότερος και οι παρούσες ερμηνείες τον αναδεικνύουν ακόμα περισσότερο.

Μια φωνή που θα μπορούσε να μιλήσει. Αυτή την πνοή έδωσε ο Μπετόβεν στην ορχήστρα, δημιουργώντας μια καινοτομία που φτάνει μέχρι σήμερα. Μια φωνή που τραγουδά μόνη στιςΣυμφωνίες, μια φωνή που συνυπάρχει και αγκαλιάζεται και με άλλες φωνές στο Fidelio και τέλος, μια φωνή που ενσαρκώνει τις προσδοκίες ολόκληρης της ανθρωπότητας στην Ενάτη Συμφωνία. Θα μπορούσε να αναγνωρίσει κανείς την προσωπικότητα του ίδιου του συνθέτη σ’ αυτή τη φωνή. Στα κονσέρτα για πιάνο η φωνή του συνθέτη αποκτά μια ακόμα υπόσταση, τη φωνή του πιάνου, καθώς αυτές οι φωνές συνυπάρχουν και συνομιλούν μεταξύ τους. Τα κονσέρτα για πιάνο έχουν έναν καθαρά διαλογικό χαρακτήρα. Στα δυο τελευταία κονσέρτα (το 4ο & το 5ο) ο χαρακτήρας αυτός γίνεται εντονότερος και οι παρούσες ερμηνείες τον αναδεικνύουν ακόμα περισσότερο.

Στην περίπτωση του Αndante con moto του 4ου Κονσέρτου σε Σολ Μείζονα ο διαλογικός χαρακτήρας είναι ολοφάνερος. Τα έγχορδα, ξεκινούν με φράσεις κοφτές και ομόφωνες, ενώ το πιάνο αρπάζει τις τελευταίες νότες και απαντά με ένα «τραγουδιστικό» -molto cantabile- ύφος που απογειώνει τη μουσική. Έτσι πρέπει να είναι ο διάλογος: οι συνομιλητές όχι απλά μιλούν αλλά ακούνε ο ένας τον άλλον.

Ο Βερολινέζος Adolf Bernhard Marx, το 1859 σε ένα βιβλίο του για το συνθέτη συνέκρινε το σημείο αυτό με το άνοιγμα της δεύτερης πράξης της Όπερας του Gluck, Ορφέας και Ευριδίκη όπου οι Ερινύες, οι φρουροί των πυλών του Άδη γοητεύονται από το τραγούδι του Ορφέα. Καθόλου άσχημη η αναφορά αν και η δυναμική της ορχήστρας σε αυτό το Andante, ξεπερνάει οποιαδήποτε χορωδία. Οι εναλλαγές των γεγονότων είναι συνεχόμενες. Όλα εξαφανίζονται με ένα νεύμα, με το άκουσμα μιας χορδής,-όπως ακριβώς συμβαίνει με τον ηθοποιό που μιλά και ξαφνικά εξαφανίζεται καθώς γίνεται μέρος του σκηνικού χώρου- και όλα επανέρχονται σαν να ξυπνούν από ένα βαθύ ύπνο.

Σ’ αυτό το εξαιρετικό Andante o διάλογος δεν υφίσταται ως εξαίρεση αλλά ως κανόνας γιατί είναι πανταχού παρών ακόμα και όταν η μια πλευρά δεν ομιλεί αλλά δηλώνει την παρουσία της ως ακροατής. Αντίθετα από τις συμφωνίες, στα κονσέρτα η ορχήστρα δεν απευθύνεται σε μας με άμεσο τρόπο. Αρκεί να συγκρίνει κανείς το άνοιγμα του 5ου κονσέρτου με εκείνο της Eroica (έργα γραμμένα στην ίδια τονικότητα) όπου η ορχήστρα έχει ένα συγγενές επικό ύφος το οποίο απευθύνει στο πιάνο και μέσω του πιάνου, σε μας. Είναι ακριβώς όπως και στο θέατρο όταν οι ηθοποιοί επικοινωνούν μαζί μας μιλώντας μεταξύ τους.

Aυτή η πολυφωνία και αυτή η φωνητική διάσταση που έχει η μουσική, είναι κυρίαρχη στον τρόπο που ο Νagano και η ορχήστρα του Μόντρεαλ ερμηνεύουν. Στο Allegro του 5ου κονσέρτου για παράδειγμα, όλες οι συναισθηματικές διακυμάνσεις από τον δυναμισμό και τον θυμό μέχρι τη τρυφερότητα και τη ζεστασιά τονίζονται και υπάρχουν με τη μορφή του συνεχούς διαλόγου καθώς παράλληλα δημιουργούν την εκφραστικότητα της μουσικής και τη φόρμα της. Το πιάνο του Τill Fellner διαθέτει τις ίδιες ποιότητες, είναι όμως η σόλο φωνή που μπορεί με ένα και μόνο accordo να αλλάξει τόνο, να αμφισβητεί τον εαυτό της, να ανοίγει ένα δρόμο προς το βάθος των πραγμάτων- τη βεβαιότητα ή την αμφιβολία.

Προκειμένου η μουσική να καταγραφεί ως διάλογος, και οι δύο φωνές πρέπει να είναι στην ίδια ακουστική εικόνα από την αρχή, όπως συμβαίνει σε αυτά τα δύο έργα. Το 4ο κονσέρτο, ενάντια στις μορφολογικές συμβάσεις του είδους, ξεκινά με το πιάνο, με μια φράση πέντε μέτρων στην οποία τα έγχορδα αποκρίνονται πολύ πιο άμεσα απ’ ότι στην αργή κίνηση που ακολουθεί.

Είναι σχεδόν σαν ένα τμήμα της ορχήστρας να έχει αποσπαστεί και παρότι η ορχήστρα προχωρεί στην παράθεση του θέματος, το τμήμα αυτό εξακολουθεί να απαντά στις επαναλαμβανόμενες φράσεις του πιάνου -τέσσερις ισοδύναμοι ήχοι ο τελευταίος τονισμένος- σαν να μη μπορεί να τις βγάλει από το μυαλό του.

(Ίσως να θυμίζει τη μοιραία παρουσία του ιδίου ρυθμικού σχήματος στην 5η συμφωνία αν και ενδεχομένως η συμφωνία που θα μπορούσε να θυμηθεί κανείς εδώ θα ήταν η Ποιμενική)

Ολόκληρη η τεράστια αυτή κίνηση, σχεδόν όσο ένα ολόκληρο κοντσέρτο του Μότσαρτ, στηρίζεται σε ένα εξαιρετικά μικρής διάρκειας μέρος: κυρίως στο αρχικό θέμα, κατόπιν στο δεύτερο θέμα που εισάγεται από την ορχήστρα, με τον αλέγκρο ρυθμό της, και τέλος – εμφανίζεται λίγο αλλά καταλυτικά – μια ευγενής ιδέα που υποβάλλεται από τα έγχορδα, ένα τέταρτο περίπου από τη συνολική διάρκεια. Με δεδομένη μια τέτοια γκάμα διαλόγου σε θέματα αρμονίας, υφής και αλληλεπίδρασης, τρία μικρά θέματα είναι αρκετά να σταθούν ως μεγαλειώδεις συνθέσεις. Η cadenza του Μπετόβεν (ο Fellner παίζει την μεγαλύτερη από τις δυο εκδοχές που προτείνει ο συνθέτης), απόλυτα θεματική, παρέχει στο πιάνο τη δυνατότητα να συνοψίσει.

Μετά την ορφική αργή κίνηση, το Rondo μιμείται τον πλούτο της πρώτης κίνησης, αλλά τώρα ο διάλογος είναι πιο εύγλωττος, καθώς ενδυναμώνεται με την ατμόσφαιρα ενός μαρς και ενός χορού. Έχει ωστόσο, και τις ιδιαίτερες στιγμές του, αν μη τι άλλο, όταν η φωνή της ορχήστρας μοιράζεται στις βιόλες που ομιλούν -καλύτερα τραγουδούν- θερμά, σε τρίτες.

Τα πάντα είναι το ίδιο στο πέμπτο Κοντσέρτο, αλλά και… όλα είναι διαφορετικά. Η εισαγωγή του πιάνου στην αρχή γίνεται με άλλο τρόπο, και η θεματική παράθεση της ορχήστρας είναι από μόνη της, θετική, με κοινό πνεύμα, μέσα από θέματα που παίζονται tutti, μάρς και ύμνους. Αυτή η εμφανής αίσθηση της συλλογικότητας καθόλου δεν συνάδει με την ονομασία του ως «αυτοκρατορικό» κονσέρτο, (ονομασία που κατά πάσα πιθανότητα αποδίδεται στον εκδότη του έργου, Johann Baptist Cramer) δεδομένου μάλιστα πως και η παρουσία του πιάνου όταν επανέρχεται κάθε άλλο παράμοναρχική θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Το πιάνο δεν προσπαθεί να επιβληθεί, αλλά λειτουργεί με βάση τη φωνή της ορχήστρας διατυπώνοντας απαλότερους και βαθύτερους υπαινιγμούς. Ο αρμονικός πλούτος εδώ δεν είναι παρόν από το ξεκίνημα του κονσέρτου όπως συμβαίνει στο 4ο κονσέρτο αλλά αναμένει να αναδειχθεί στη συνέχεια. Και αν θα θέλαμε να εντοπίσουμε μια επιπλέον διαφορά, η ορχήστρα εδώ, δεν υποβαθμίζεται όταν το πιάνο παίζει την cadenza του, αλλά βρίσκεται επί σκηνής για να ακούσει ένα σύντομο σόλο, και επανέρχεται με τα πνευστά σε τρίτες, επαναφέροντας το πιο ήσυχο επεισόδιο της θεματικής παράθεσης της ορχήστρας.

Η μόνη κίνηση που έχει τη ρυθμική αίσθηση του τρίηχου, τα 6/8, είναι το φινάλε του 5ου Κονσέρτου, όπου η μουσική κυριολεκτικά καλπάζει με μια διάθεση άκρως χορευτική. Το χιούμορ σ’ αυτή την ερμηνεία είναι διάσπαρτο. Όπως και στο 4ο κονσέρτο, η μουσική εξελίσσεται με εναλλαγές μεταξύ του πιάνου και της ορχήστρας. Το δε πιάνο αυτή τη φορά, έχει πολλές εκφραστικές ευκαιρίες ώστε να μη χρειάζεται cadenza. Εδώ και οι δύο μουσικές οντότητες, πιάνο και ορχήστρα, εκφράζονται με μεγαλοπρέπεια, όχι μόνο στις διατυπώσεις τους αλλά και στον τρόπο που διαχειρίζονται τις σιωπές τους. Ακούγοντάς τους, αντιλαμβανόμαστε τον τρόπο που αφουγκράζονται ο ένας τον άλλον.

 

Ο Τill Fellner γεννήθηκε στη Βιέννη, όπου σπούδασε με την Helene Sedo-Stadler. Κατόπιν μελέτησε με τους Alfred Brendel, Meira Farkas, Oleg Maisenberg, και Claus-Christian Schuster. Είναι συχνά καλεσμένος σε κορυφαίες ορχήστρες, σε μεγάλες πρωτεύουσες της Ευρώπης, την Ιαπωνία και τις Ηνωμένες Πολιτείες και σε πολλά σημαντικά φεστιβάλ. Ο Fellner παίζει μουσική δωματίου με τον Heinrich Schiff ενώ συμμετέχει σε ένα τρίο με την Lisa Batiashvili και τον Adrian Brendel. Επιπλέον, δίνει πολλά κονσέρτα με τραγουδιστές όπως ο Mark Padmore. Τον Οκτώβριο του 2008 ο Fellner ξεκίνησε έναν επταετή κύκλο συναυλιών με τις πλήρεις σονάτες Μπετόβεν. Το σύνολο του κύκλου θα ακουστεί στη Νέα Υόρκη, την Ουάσιγκτον, το Τόκιο, το Λονδίνο, το Παρίσι και τη Βιέννη, μέχρι το τέλος του 2010.

Οι ηχογραφήσεις του Fellner σε έργα Bach για την ECM (το Well-Τempered Clavier Ι το 2004, και το Inventionen und Sinfonien το 2009) αποκόμισαν εξαιρετικά σχόλια από τη διεθνή κριτική. Από την τελευταία έκδοση ο Jed Distler έγραψε στο περιοδικό Gramophone: «Ενώ ο Bach έγραψε τα έργα αυτά προορισμένα για διδασκαλία, ο Till Fellner με την ευφυΐα αλλά και το γεμάτο χαρακτήρα παίξιμό του αγκαλιάζει τη μουσική πέρα από τη διδακτική της. Ποικίλες αρθρώσεις και καλά σχεδιασμένη κλιμάκωση της δυναμικής, διαποτίζουν την φυσική τάση του πιανίστα να παράγει μελωδίες με εξαίρετο εκφραστικό στυλ. Η ερμηνεία του Fellner δικαίως κατατάσσει την ηχογράφηση ανάμεσα στις πιο σημαντικές που έχουν υπάρξει».

Η Orchestre Symphonique de Montréal ιδρύθηκε το 1934. Έχει ηχογραφήσει 100 σχεδόν δίσκους σε διάφορες εταιρείες διεθνούς εμβέλειας αποσπώντας πολλά διεθνή βραβεία ανάμεσα τους και δυο Grammy. Στους κατά καιρούς καλλιτεχνικούς διευθυντές της ορχήστρας περιλαμβάνονται προσωπικότητες, όπως ο Igor Markevitch, ο Zubin Mehta, o Rafael Frühbeck de Burgos και o Charles Dutoit. O Kent Nagano που η θητεία του ξεκίνησε το 2006, οδήγησε την ορχήστρα στις Ηνωμένες Πολιτείες (η παγκόσμια πρώτη έγινε στο Carnegie Hall τον Μάρτιο του 2008) την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Ευρώπη. Πρώτη τους ηχογράφηση Τα ιδεώδη της Γαλλικής Επανάστασης που κυκλοφόρησε το 2008.

Ο Kent Nagano γεννήθηκε στην Καλιφόρνια και ξεκίνησε την καριέρα του το 1978 ως διευθυντής ορχήστρας της Συμφωνικής του Berkeley όπου έγινε υπέρμαχος της μουσικής του Olivier Messiaen αποκτώντας μια ιδιαίτερη σχέση μαζί του. Τα πρώτα χρόνια της καριέρας του βρέθηκε στη Βοστόνη, όπου εργαζόταν στην όπερα και ως βοηθός διευθυντής ορχήστρας του Seiji Ozawa στη Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστόνης. Έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην παγκόσμια πρεμιέρα της όπερας του Messiaen Saint François d’Assise κατόπιν αιτήματος του ίδιου του συνθέτη. Το 1982 ο Ναγκάνο διεύθυνε τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου στις πρεμιέρες αρκετών από τις συνθέσεις για ορχήστρα του Frank Zappa.

Ο Nagano ήταν διευθυντής στην Όπερα της Lyon από το 1988 μέχρι το 1998 και υπηρέτησε ως βασικός μαέστρος της Ορχήστρας Halle στο Μάντσεστερ από το 1992 μέχρι το 1999. Ως βασικός μαέστρος και καλλιτεχνικός διευθυντής της Deutsches Symphonie-Orchester του Βερολίνου (2000-2006) ηχογράφησε έργα Beethoven, Schoenberg, Bruckner, Alexander von Zemlinsky, και Gustav Mahler. Ο Kent Nagano διορίστηκε βασικός μαέστρος στην ορχήστρα της Όπερας του Λος Άντζελες από το 2001-2002.

Τον Μάιο του 2003, ανακηρύχθηκε μουσικός διευθυντής της Όπερας του Λος Άντζελες, διατηρώντας τη θέση μέχρι το 2006. Ο Nagano είναι τακτικά καλεσμένος στο Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ, όπου διεύθυνε την πρεμιέρα του L’Amour de loin του Kaija Saariaho το 2000. Διηύθυνε επίσης την παγκόσμια πρεμιέρα του έργου The Death of Klinghoffer του John Adams στις Βρυξέλλες.

Το 2006 πήρε τη θέση του μουσικού διευθυντή της Orchestre Symphonique de Montréal και της Όπερας της Βαυαρίας. Στο ρεπερτόριό του στο Μόντρεαλ, ο Nagano περιλαμβάνει έναν πλήρη κύκλο με τις συμφωνίες του Μπετόβεν -την περίοδο 2009-10-, ενώ στο Μόναχο, διευθύνει νέες παραγωγές ανάμεσά τους τα έργα Don Giovanni, Dialogues des Carmélites και Die schweigsame Frau…

Artist/ Καλλιτέχνης

Ludwig van Beethoven/Till Fellner

Musicians/Συντελεστές

Till Fellner, πιάνο
Orchestre Symphonique de Montréal
Kent Nagano, διεύθυνση Ορχήστρας

Track list/Ο Δίσκος

Piano Concerto No. 4
G major op. 58 (1805/06)
Dedicated to Archduke Rudolph of Austria
Allegro moderato [18:46]
Andante con moto [4:53]
Rondo. Vivace [10:23]
Piano Concerto No. 5
E-flat major op. 73 (1809)
Dedicated to Archduke Rudolph of Austria
Allegro [20:37]
Adagio un poco moto [7:23]
Rondo. Allegro, ma non troppo [10:25]

Κωδικός προϊόντος: ECM New Series 2114 Κατηγορίες: , , Ετικέτες: , , , , , ,
Updating…
  • Κανένα προϊόν στο καλάθι σας.